محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
225
خلاصة الحكمة ( فارسى )
شراب ليمو / شربت ليمو طبيعت شراب ليمو : بارد در اول ، معتدل است در رطوبت و يبوست ، و بعضى را گمان آن است كه يابس است ، و قول اول صحيح است ، شيخ داود انطاكى گفته كه صحيح نزد من آن است كه بارد است در دوم و رطب است در اولى هرگاه مصنوع از شكر باشد و بوده باشد ساذج ، و اگر اضافه كرده شود به آن چيزى پس از براى هر قسمى از آن را حكم آن چيز است كه اضافه كرده شد به آن بعد از مراعات نسبت ميان آن چيز و ساذج از اين شراب . و اجود آن ، آن است كه از شكر سفيد صافى نموده و آب ليموى رسيدهء بزرگ باليده ساخته باشند و مدت يك سال بر ساختن آن نگذشته باشد و اين شراب بهترين اشربه است . خواص : قمع صفراء مىكند ، و نافع است از براى مطلق حميات ، خصوص حميات دائره ، از براى دفع اخلاط محترقه و اخلاط سوداويه و دفع مضرت سموم مىكند خصوص منعنع آن ، و نافع است از براى كدورت صورت ، و از براى جميع امراض اطفال ، و از براى قلاع و اعتقال لسان جميع ناس ، و از براى قلع اخلاط لزجهء سينه ، و ترقيق هر مادهء غليظ و تقطيع هر مادهء لزج ، و اگر پيش از دواى مسهل بخورند مهيا مىكند بدن را از براى قبول دوا و بعد از آن غَسل مىدهد بدن را از آنچه باقى ماند از آن از بقيهء دواى مسهل ، و كسى كه هميشه آن را بياشامد ، حفظ مىكند صحت او را . و صاحب شفاء الاسقام اطناب نموده در خواص و افعال آن ، و حاصل كلام او آن است كه اين شراب نائب مناب ترياق فاروق است و تنقيهء اخلاط ثلاثه مىكند و مىشكند حدت خون را و اصلاح آن مىكند ، و شفائى است از براى جميع حميات ، و از براى جميع امراض و شكّى نيست در آن كه اين شراب شافى جميع امراض است نه مطلقاً ، بلكه امراضى كه ما ذكر كرديم ، اين بود جمله از منافع شراب ليموى ساذج . صنعت آن : به نسخهء صاحب شفاء الاسقام ، بگيرند شكر سفيد جيد و در قدح چينى كرده بفشارند بر آن آب نيشكر به قدرى كه تر شود ، و اگر نيشكر تازه يافت نشود ، اندكى آب باران كه تر شود بر آن ريزند ، و چند روز در آفتاب بنهند و سر آن را به پارچه بپوشانند و بايد كه زياده بر پنج روز نباشد ، پس آن شكر با شير تازه دوشيده حل كنند و بر آتش